Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 40. maddesinde yer alan ve belirli şartları taşıyan kişilerin mahkeme kararıyla cinsiyet değişikliği yapabilmesine imkan tanıyan düzenlemenin iptal talebini reddetti. Yüksek Mahkeme, mevcut uygulamanın Anayasa'ya aykırı olmadığına hükmetti. Peki, cinsiyet değişikliği şartları neler? AYM'nin ret gerekçesinde hangi detaylar var? İşte Resmi Gazete'de yayımlanan kararın detayları...
Antalya Mahkemesi "Anayasa'ya Aykırı" Diyerek Başvurmuştu
Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi, baktığı bir dava sırasında 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürerek iptali istemiyle AYM'ye başvurdu.
Yapılan iptal başvurusunun gerekçelerinde şu iddialar öne sürülmüştü:
- Cinsiyet değişikliğine izin verilmesinin biyolojik farklılıkları yok ettiği,
- Askerlik hizmeti ve maden ocaklarında çalışma yasağı gibi cinsiyete dayalı hukuki normları işlevsiz hale getirdiği,
- Kimsenin cinsiyetine uygun olmayan bir işte çalıştırılamayacağını öngören anayasal hükümle çeliştiği.
Ancak Yüksek Mahkeme, bu itirazları yerinde bulmayarak iptal isteminin reddine karar verdi.
Cinsiyet Değişikliği Şartları Neler? (TMK Madde 40)
Resmi Gazete'de yayımlanan gerekçeli kararda, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesindeki yasal prosedür bir kez daha hatırlatıldı. Türkiye'de hukuki olarak cinsiyet değiştirmek isteyen kişilerin şu şartları taşıması gerekiyor:
- Yaş Sınırı: İstem sahibinin 18 yaşını doldurmuş olması,
- Medeni Hal: Kişinin evli olmaması,
- Tıbbi Zorunluluk: Transseksüel yapıda olunması ve cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunlu olduğunun bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinden alınacak resmi sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi,
- Ameliyat Şartı: Verilen mahkeme iznine bağlı olarak, tıbbi yöntemlere uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin yine resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanması.
Bu şartların eksiksiz yerine getirilmesi halinde, mahkeme kararıyla nüfus sicilinde gerekli düzeltme yapılıyor.
AYM Kararı Neye Dayandırdı? İşte Reddin Gerekçesi
Anayasa Mahkemesi, TMK 40. maddesinin oldukça açık, net, belirli ve öngörülebilir olduğunu, bu nedenle "kanunilik" şartını tam anlamıyla taşıdığını vurguladı.
Yüksek Mahkeme’nin ret gerekçesinde öne çıkan başlıklar şunlar oldu:
Kamu Düzeni ve Birey Sağlığı: Cinsiyet değişikliği sürecinin mahkeme iznine bağlanması, kamu düzeninin sağlanması ve bireyin sağlığının korunması amacını taşımaktadır. Bu durum zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaktadır.
Keyfi Değil, Tıbbi Zorunluluk: Düzenleme, herkesin keyfi olarak cinsiyet değiştirmesine değil, yalnızca tıbbi olarak bunu gerçekleştirmesi zorunlu olan bireylere bu imkanı tanımaktadır. Dolayısıyla kanun koyucunun takdir yetkisi dahilindeki bu kuralın Anayasa ile çelişen bir yönü bulunmamaktadır.
Bu kararla birlikte, Türkiye'deki mevcut yasal cinsiyet değişikliği süreci ve mahkeme şartı aynen devam edecek.
KAYNAK: AA KONYA EKSPRES HABER MERKEZİ MUHABİR: MUSTAFA ATAKAN CANÖZ
